Zmiany w przepisach dotyczących przywozu dóbr kultury od 28 czerwca 2025 r.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/880 w sprawie wprowadzania i przywozu dóbr kultury obowiązuje od 2019 roku, jednak dopiero od 28 czerwca 2025 r. zaczynają obowiązywać jego kluczowe przepisy wykonawcze. Celem regulacji jest ochrona dziedzictwa kulturowego ludzkości oraz przeciwdziałanie nielegalnemu handlowi dobrami kultury, który może być źródłem finansowania terroryzmu i przestępczości zorganizowanej.
Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do dóbr kultury, które powstały lub zostały odkryte na obszarze celnym Unii.
Nowe obowiązki dotyczą:
- importerów dzieł sztuki, antyków i innych dóbr kultury spoza UE,
- domy aukcyjne, galerie, muzea i inne instytucje kultury,
- służby celne i administrację publiczną odpowiedzialną za kontrolę przywozu.
Poniżej przedstawiamy kluczowe zmiany wraz z ich omówieniem:
- Obowiązek przedstawienia dokumentów przy przywozie
W zależności od rodzaju i wartości dobra kultury, importer będzie musiał przedstawić:
- pozwolenie na przywóz – dla dóbr szczególnie narażonych na grabież wymienionych w załączniku B do rozporządzenia (np. wykopaliska archeologiczne, elementy zabytków), jeżeli spełniają określone kryteria wieku niezależnie od ich wartości,
- oświadczenie importera – dla innych kategorii dóbr kultury wymienionych w załączniku C do rozporządzenia, np. obrazów, rzeźb, manuskryptów, jeśli spełniają określone kryteria wieku i wartości.
- System elektroniczny ICG (Import of Cultural Goods)
Wszystkie wnioski i oświadczenia będą składane i przechowywane w centralnym systemie elektronicznym, który umożliwi:
- wymianę informacji między państwami członkowskimi,
- analizę ryzyka i ukierunkowane kontrole,
- śledzenie obiegu dóbr kultury na rynku wewnętrznym UE.
Również za pomocą systemu ICG będą wydawane pozwolenia oraz będą w nim przechowywane dokumenty. Od 28 czerwca 2025 r. korzystanie z systemu ICG stanie się obowiązkowe dla importerów określonych kategorii dóbr kultury spoza UE.
- Nowe obowiązki dokumentacyjne
Importerzy będą musieli przedstawić:
- dowody legalnego wywozu z kraju pochodzenia (np. świadectwa wywozowe, faktury, umowy). Na podstawie kompletnych i dokładnie wypełnionych wniosków właściwe organy państw członkowskich (w Polsce będzie nim Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego) powinny bez zbędnej zwłoki podjąć decyzję w sprawie wydania pozwolenia,
- szczegółowy opis przedmiotu zgodny ze standardem Object ID (zalecanym przez UNESCO).
- Wyjątki od obowiązku uzyskania pozwolenia lub składania oświadczenia
Niektóre sytuacje są wyłączone spod obowiązku dokumentacyjnego, m.in.:
- towary powracające (np. po wystawie),
- odprawa czasowa do celów edukacyjnych, konserwatorskich, naukowych,
- składowanie w celu ochrony dóbr z krajów objętych konfliktem.
- Sankcje i odpowiedzialność
Państwa członkowskie są zobowiązane do wprowadzenia skutecznych sankcji za:
- nielegalny przywóz dóbr kultury,
- składanie fałszywych oświadczeń,
- brak wymaganych dokumentów.
Zachęcamy Państwa do kontaktu – nasi doradcy zapewnią wsparcie, które umożliwi skuteczne i zgodne z prawem funkcjonowanie przedsiębiorstw w zmieniającym się otoczeniu regulacyjnym.
Źródło:
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2019/880 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie wprowadzania i przywozu dóbr kultury
